
لە دڵی شاری ڕانیەی سەربەرز، كە (دەروازەی ڕاپەڕینە) ناوی هەمزە ئاغای عەباس ئاغای مامەند ئاغا وەك یەكێك لە ئەو كەسایەتییانە ناودەبرێت كە ناوبانگێكی زۆر دیاری هەیە، هەروەهاوەك كەسێك كە ڕابوردوویەكی مێژوویی پڕ لە شكۆمەندی هەیە، كە لەگەڵ ڕووبەڕووبوونەوەكانی ئەم ڕۆژگارەشدا گرێیداوە. ئەو هەر بەتەنیا سەركردەیەكی عەشاییری نییە، بەڵكو درێژە پێدەری ڕێبازی "عەباس ئاغای مامەند ئاغا" یە كە هەمیشە خەریكی كاری بەخشندەیی و جوامێری و سازاندنی كەسانی ناو كۆمەڵگە بوە

هەمزە ئاغا كۆڕی سەركردەی عەشایری بێوێنە كۆچكردو عەباس ئاغای مامەند ئاغایە كە ئەو بۆ خۆی بەشێكی بنەڕەتی بووە لە مێژووی كۆمەڵایەتی و سیاسیی كوردستاندا
هەمزە ئاغا لە ساڵی 1953دا لەدایكبوە و لە دیوەخانی باوكیدا فێری ئەوە بووە كە سەركردایەتیكردن تەنیا دەستەڵات نییە، بەڵكو زیاتر "خزمەتكردنی خەڵكییە"، ئیتر ئەو دروشمە بووەبە ڕوویەكی گەش و درەوشاوەی خانەوادەكەیان، هەروەها بووە بە ئامرازێك بۆ ئارامیی ناوچەكەو چارەسەركردنی ناكۆكییەكان و دروستبوونی ژیانێكی پڕ لە تەبایی.

عەشیرەتی "ئاكۆ" یەكێكە لە دێرینترین و گەورەترین هۆزەكانی كورد كە ژمارەیان دەگاتە نزیكەی چل هەزار خێزان. ئەوان مێژوویەكی زۆر كۆنیان هەیە و بە سێفەتێكانی جوامیری و ئازایەتی ناسراون
ناوچەكانی ئەم عەشیرەتە لە دەشتی " بیتوێن" و شاری ڕانیەوە دەستپێدەكات، بەرەو دۆڵی پلنگان و سەركەپكان تاوەكو سەنگەسەر، ئینجا بەرەو حاجی ئۆمەران و ناوچە شاخاوییە سەختەكانی نزیك بە چیاكانی قەندیل و ڕەواندز

سەنگی كۆمەڵایەتییان
ڕۆڵەكانی عەشیرەتی "ئاكۆ" بە ئەوە ناسراون كە وڵات پارێزن، ئەوان چەندین رۆڵی كاریگەریان هەبوە لە گشت شوڕشە ڕزگاریخوازەكانی كورددا. بەردەوامیش خەڵكی و لێقەوماوان ڕویان كردۆتە "دیوەخانی عەباس ئاغا مامەند" لە ڕانیە
هەمزە ئاغا پێاوی بەدیهێنانی هاوتاییە
ئەو توانایەكی زۆری هەیە بۆ گونجاندن لە نێوان نەریتە عەشایرییە ڕەسەنە كۆنەكان و پێداویستییەكانی سەردەمی نوێدا، بۆ نمونە هەمزە ئاغا وەك ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق هەڵبژێردرا و بوو بە نوێنەری گەلەكەی لە نێوان ساڵانی 1984 و 1988دا
چالاكییە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكانی
ئەو لەڕێی ئەو هەوڵ و كۆششانەیەوە ناسرابوو كە دەیخستەگەڕ بۆ یەكڕێزیی گەلی كورد. ئەو لە لێدوانەكانیدا
هەمیشە جەخت لەسەر یەكڕیزییەكی نیشتمانیی كوردان دەكاتەوە، هەروەها ئەوەش بە پێویست دەزانێت كە سوود لە هەلە مێژوویەكان وەربگیرێت بۆ بەدیهێنانی مامەڵەیەكی دادپەروەرانە بەرامبەر بە ئەم گەلە ڕەسەنەی كە لە میژوویەكی زۆر كۆنەوە ڕەگوڕیشەی لە ئەم خاكەدا زۆر بەقووڵی داكوتاوە
هەمزە ئاغا، وەك وەك چاكسازكارێكی كۆمەڵایەتی
لە كاتی ڕوودانی هەر ناكۆكییەكدا، هەمزە ئاغا هەرگیز دەروونی ناسرەوێت تاوەكو چارەسەری ئەو ناكوكییە كۆمەڵایەتییە نەكات كە لە ناوچەكەیدا ڕوودەدات، ئەوەش لەڕێی بەكارهێنانی زمانی ئەقڵ و داناییەوە. مێژوو شایەتیی ئەو ڕاستییەی بۆ دەدات، بۆ نموونە ئەوە هەوڵە ئەرێنی و كاراكانی ئەو بوون كە لە كاتی ڕاپەڕینی ساڵی 1991دا و لە قەیرانی ئەفسەرە پلە باڵاكانیسوپای عێراقدا كە گیرابوون، دواجار كاتێك لە دیوەخانی عەشیرەتدا میوانداریكران، ئیدی توانرا بەشیوەیەكی ژیرانە و گونجاو چارەسەرێك بۆ ئەو قەیرانە بدۆزریتەوە، ئەوەش بە هاوكاری لەگەڵ سەرۆكی كۆچكردو جەلال تاڵەبانیدا
خانەی پڕ لە بەخشندەیی
دێوەخانەكەی هەمزە ئاغا، بەردەوام دەرگاكانی كراوەن بۆ بەرجەستەكردنی بەها جوانەكانی میوانداری، بەشێوەیەكی كوردانەی ڕەسەن، كە لە باب و باپێرانییەوە بۆی ماوەتەوە
لە كۆتاییدا دەڵێم
بوونی كەسایەتیی وەك هەمزە ئاغای عەباس ئاغا، هۆكارە بۆ بەدیهێنانی سەقامگیری و پاراستنی تانوپۆ كۆمەڵایەتییەكان
شایانی گوتنە كە هەمزە ئاغا دوو كوڕی هەیە، ئەوانیش هەر یەك لە "محمد هەمزە ئاغا" و "عەباس هەمزە ئاغا" ن كە خەریكی كاری بازرگانی و پیشەسازین و دوو بازرگانی ناودارن لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان و عێراق بەگشتی و بە دوو مرۆڤی دەستپاك و بە تواناو خاوەن بیرو ڕای ژیرانە ناسراون. ئەوان لە سەر ڕێوشوێن و لێكدانەوە ژیرانەكانی هەمزە ئاغای باوكیان دەڕۆن كە باپیری كۆجكردوویان عەباس ئاغا مامەند ئاغا نەخشەكەی بۆ ئەو خانەوادە بەڕێزە كێشابوو بە مەبەستی خزمەتكردنی عەشیرەتەكەیان و گشت ڕۆڵەكانی ئەو ناوچەیە، هەروەها لەسەر بنەمای ئەو داناییەی كە ئێستا لە باوكیانەوە وەریدەگرن و سوود لە ئەو توانا بێ وێنەیە وەردەگرن كە ئەو هەیەتی لە پاراستنی هاوكێشەیی و بەكارهێنانی ئەقڵ و لۆجیك لە چارەسەركردنی ناكۆكییەكاندا